Niet en geen

Iets onbepaalds kan zijn:

• een woord met het onbepaalde lidwoord een: hebben jullie een hond? Nee we hebben geen hond
• hebben ze een nieuwe auto? Nee, ze hebben geen nieuwe auto
• een woord zonder een lidwoord: Lust je koffie? Nee, ik lust geen koffie

Bijzondere gevallen zijn talen, getallen en stofnamen. Daarbij gebruiken we ook geen lidwoord:

• spreek je Italiaans? Nee, ik spreek geen Italiaans
• waren er tienduizend betogers? Nee, er waren geen tienduizend betogers
• er is bij de bouw geen beton gebruikt

Niet bij iets bepaalds

• Is dit de snelste weg naar Enschede? Nee, dit is niet de snelste weg (bepaald lidwoord: de)

Niet bij een werkwoord

• ik koop het boek niet
• ik heb de boodschappen nog niet gedaan (ontkennen van het doen)
• maar: ik heb nog geen boodschappen gedaan (ontkennen van de - onbepaalde - boodschappen)
• het is niet van beton gemaakt

Niet bij een los adjectief of adverbium

• ik vind het niet mooi
• hij doet het niet graag
• hij doet het niet altijd

Het filmpje van CVO Lethas geeft ook duidelijke uitleg over de plaats van geen en niet in de zin.